Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, boong thời tiết hở chở phương tiện trên tàu khách ro-ro phải được bảo vệ bằng hệ thống chữa cháy cố định. Yêu cầu này cụ thể hơn nhiều so với cách nó thường được diễn giải, và điểm gây tranh cãi nhiều nhất khi nghiệm thu là tầm phun xa — thông số mà không phải nhà sản xuất nào cũng công bố.
Quy định nói gì
Hai văn bản làm việc cùng nhau:
- SOLAS II-2/20.6.2, sửa đổi bởi Nghị quyết MSC.550(108) — quy định bắt buộc phải có hệ thống chữa cháy cố định cho boong thời tiết chở phương tiện.
- Bộ luật FSS chương 7, mục 2.5, sửa đổi bởi Nghị quyết MSC.555(108) — quy định hệ thống đó phải làm được gì.
Điểm mấu chốt: đây là yêu cầu về súng phun cố định, không phải yêu cầu về một công nghệ cụ thể. Quy định không gọi tên phun sương, không gọi tên deluge, và không cấm loại nào. Điều phải chứng minh với tổ chức đăng kiểm là lưu lượng, tầm phun xa và độ phân bố đều.
Hai yêu cầu tách biệt, không thay thế cho nhau. Diện tích mà súng phun với tới được bảo vệ bằng súng phun cố định. Phần diện tích còn lại mà súng phun không với tới phải được bảo vệ bằng đầu phun với cường độ tối thiểu 5,0 L/phút trên mỗi mét vuông, và các đầu phun này phải được thiết kế có tính đến điều kiện thời tiết. Nhiều hồ sơ thiết kế chỉ giải quyết vế thứ nhất.
Quy tắc 75 % và vì sao nó quyết định bố trí súng phun
Bố trí súng phun phải sao cho mỗi điểm trên diện tích được bảo vệ đều nằm trong tầm phun của ít nhất hai súng, và tính toán phải dựa trên 75 % tầm phun xa danh định của súng chứ không phải tầm phun tối đa.
Hệ quả thực tế lớn hơn vẻ ngoài của con số. Một súng phun công bố tầm phun 60 mét chỉ được tính là 45 mét khi bố trí. Trên một boong dài, khác biệt đó có thể là chênh lệch giữa bốn súng và sáu súng — và phát hiện ra điều này ở giai đoạn nghiệm thu là quá muộn.
Vấn đề tầm phun xa
Đây là chỗ hồ sơ hay đổ vỡ. Quy định yêu cầu chứng minh tầm phun xa, nhưng không phải nhà sản xuất súng phun nào cũng công bố số liệu tầm phun theo từng model và từng áp suất làm việc. Một số công bố đầy đủ theo dải áp suất; một số chỉ công bố lưu lượng.
Khi lập hồ sơ mời thầu, hãy yêu cầu cụ thể:
- Tầm phun xa tính bằng mét, theo từng model và từng áp suất đầu vào, không phải một con số duy nhất.
- Điều kiện đo: áp suất tại đầu vào súng, góc nâng, và có hay không có gió.
- Lưu lượng tương ứng tại chính áp suất đó.
- Giấy phê duyệt kiểu của tổ chức đăng kiểm, nêu rõ model và dải thông số được phê duyệt.
Nhà thầu nào chỉ nộp được lưu lượng mà không nộp được tầm phun theo áp suất thì chưa chứng minh được điều quy định yêu cầu.
Vì sao đầu phun sương thuần túy không phải lời giải cho boong hở
Lý do là vật lý, không phải quy định. Giọt nước càng mịn càng dễ bị gió thổi lệch khỏi mục tiêu. Trên một boong hở giữa biển, gió là điều kiện thường trực chứ không phải ngoại lệ.
Đó chính là lý do quy định yêu cầu đầu phun ở khu vực súng phun không với tới phải được thiết kế có tính đến điều kiện thời tiết, và là lý do công việc trên boong hở dùng súng phun tạo tia nước liên tục có động lượng đủ lớn để tới đích.
Điều này không có nghĩa phun sương không có chỗ trên con tàu đó. Ngược lại: phun sương áp suất thấp là lời giải phù hợp cho các không gian kín trên cùng con tàu — buồng máy, boong chở xe kín, khu vực sinh hoạt — nơi tính kín của không gian tạo trọng lượng cho hiệu ứng hơi nước. Hai bài toán khác nhau, hai tuyến phê duyệt khác nhau.
Những gì hồ sơ thiết kế phải chứng minh
| Hạng mục | Phải chứng minh bằng |
|---|---|
| Diện tích boong được bảo vệ | Bản vẽ bố trí, nêu rõ ranh giới diện tích chở phương tiện |
| Vùng phủ của súng phun | Bản vẽ vùng phủ dựng theo 75 % tầm phun danh định, thể hiện chồng lấn hai súng |
| Tầm phun xa | Số liệu nhà sản xuất theo model và áp suất, kèm phê duyệt kiểu của đăng kiểm |
| Lưu lượng | Tính toán thủy lực tới súng xa nhất, ở áp suất yêu cầu |
| Diện tích súng phun không với tới | Bản vẽ nêu rõ phần diện tích còn lại và bố trí đầu phun |
| Cường độ phun ở phần còn lại | Tính toán chứng minh tối thiểu 5,0 L/phút/m² |
| Yếu tố thời tiết | Thuyết minh lựa chọn kiểu đầu phun có xét điều kiện gió |
| Nguồn nước | Lưu lượng và áp suất bơm ở trường hợp nhu cầu lớn nhất đồng thời |
| Thoát nước | Tính toán thoát nước trên boong theo tổng lưu lượng xả |
Thoát nước — hạng mục bị đánh giá thấp
Nước xả ra phải thoát đi. Tổng lưu lượng của hệ thống súng phun cộng với hệ thống đầu phun ở phần diện tích còn lại là con số phải dùng để tính thoát nước trên boong, không phải lưu lượng của riêng một hệ thống.
Trên tàu khách ro-ro, nước đọng trên boong cao là vấn đề ổn định, không chỉ là vấn đề tiện nghi. Đây là hạng mục nên được tính toán sớm và được đăng kiểm xem xét cùng với hệ thống chữa cháy, chứ không tách rời.
Tàu nào thuộc phạm vi áp dụng
Yêu cầu áp dụng cho boong thời tiết hở chở phương tiện trên tàu khách ro-ro thuộc phạm vi SOLAS. Tàu đặt sống chính từ ngày 1/1/2026 phải phù hợp khi bàn giao. Đối với tàu mang cờ Việt Nam hoặc đóng tại Việt Nam, yêu cầu này được áp dụng cùng với quy phạm của Đăng kiểm Việt Nam.
Vai trò của SATU Innovative
Trang này giải thích quy định và những gì phải chứng minh. Đây không phải trang sản phẩm và không nêu tên thương hiệu nào.
SATU Innovative làm việc ở phía kỹ thuật: dựng bản vẽ vùng phủ theo quy tắc 75 %, tính toán thủy lực tới súng xa nhất, rà soát số liệu tầm phun mà nhà thầu nộp có đủ để đăng kiểm chấp nhận hay không, và lập danh mục kiểm tra nghiệm thu. Liên hệ với kỹ sư của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp
Quy định có bắt buộc dùng phun sương không?
Không. Quy định yêu cầu súng phun cố định đạt lưu lượng, tầm phun xa và độ phân bố đều đã nêu. Không có công nghệ nào được chỉ định và cũng không có công nghệ nào bị loại trừ.
Quy tắc 75 % nghĩa là gì?
Bố trí súng phun phải được tính trên 75 % tầm phun xa danh định, không phải tầm phun tối đa. Một súng công bố 60 mét chỉ được tính là 45 mét khi dựng vùng phủ.
Phần boong súng phun không với tới xử lý thế nào?
Bằng đầu phun với cường độ tối thiểu 5,0 L/phút trên mỗi mét vuông, thiết kế có tính đến điều kiện thời tiết. Đây là yêu cầu riêng, không thay thế được bằng cách thêm súng phun.
Vì sao tầm phun xa lại là vấn đề?
Vì quy định yêu cầu chứng minh thông số này, nhưng không phải nhà sản xuất nào cũng công bố tầm phun theo từng model và từng áp suất làm việc. Hãy yêu cầu số liệu đó trong hồ sơ mời thầu, không đợi đến lúc nghiệm thu.
Tính thoát nước trên boong theo lưu lượng nào?
Theo tổng lưu lượng của hệ thống súng phun cộng hệ thống đầu phun ở phần diện tích còn lại, không theo lưu lượng của riêng một hệ thống.