เทคนิคการเก็บกู้และทำความสะอาดน้ำมันรั่วไหล

ทำความสะอาดคราบน้ำมันรั่วไหลในทะเลอย่างไร
มีคำถามมากมายเกี่ยวกับน้ำมันรั่วไหลในทะเล เช่น จะทำความสะอาดคราบน้ำมันได้อย่างไร ระบบนิเวศที่ได้รับผลกระทบต้องใช้เวลาฟื้นตัวนานเท่าใด เหตุใดน้ำมันรั่วไหลจึงเป็นอันตรายอย่างยิ่ง และมีน้ำมันรั่วไหลลงสู่ทะเลมากเพียงใดในแต่ละปี
ข้อเท็จจริงคือ น้ำมันที่รั่วไหลลงสู่ทะเลจนเกิดเป็นคราบน้ำมันบนผิวน้ำ เป็นอันตรายอย่างยิ่ง เพราะอิมัลชันที่เกิดจากแรงคลื่นสลายตัวได้ยากมาก หากไม่จัดการอย่างรวดเร็ว คราบน้ำมันจะเคลื่อนเข้าสู่แนวชายฝั่งและชายหาดในเวลาไม่นาน และทำให้ความเสียหายทวีความรุนแรงขึ้นหลายเท่า
ระยะเวลาที่ระบบนิเวศต้องใช้ในการฟื้นตัวจากน้ำมันรั่วไหลขึ้นอยู่กับขนาดของการรั่วไหล ผลกระทบจากการรั่วไหลขนาดเล็กอาจใช้เวลาถึง 15 ปีจึงจะหมดไปอย่างสมบูรณ์ ส่วนการรั่วไหลขนาดใหญ่อาจใช้เวลานานกว่านั้นมาก ความเสียหายที่เกิดขึ้นมักเป็นการตายเฉียบพลันของสิ่งมีชีวิตในทะเลหลากหลายชนิด รวมถึงมลพิษทางน้ำที่คงอยู่ต่อเนื่องหลายปี ซึ่งขัดขวางการขยายพันธุ์และการฟื้นตัวของระบบนิเวศ

เมื่อเกิดเหตุร้ายแรงเช่นนี้ การลงมือแก้ไขอย่างรวดเร็วเป็นสิ่งจำเป็น ด้วยเหตุนี้ บริษัทน้ำมัน การท่าเรือ ท่าจอดเรือ โรงงานอุตสาหกรรม และผู้ประกอบการอื่นที่ดำเนินกิจการในเขตท่าเรือและแนวชายฝั่ง ส่วนใหญ่จึงเลือกเตรียมมาตรการป้องกันไว้ล่วงหน้า แทนที่จะรอให้เกิดอุบัติเหตุขึ้นก่อน ทั้งนี้แนวทางรับมือมีหลากหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับสถานที่ ชนิดของน้ำมัน และขนาดของการรั่วไหล
การรับมือกับน้ำมันรั่วไหลจะประกอบด้วยขั้นตอนต่อไปนี้ บางส่วนหรือทั้งหมด
- การกักคราบน้ำมัน วิธีเลือกทุ่นกักน้ำมัน
- การเก็บกู้น้ำมันด้วยเครื่องจักร โดยใช้เครื่องเก็บน้ำมัน (skimmer)
- การพักเก็บชั่วคราว โดยใช้ถุงลอยน้ำแบบลากจูงหรือถังพักบนฝั่ง
- การจัดเก็บขั้นสุดท้าย หรือการกำจัดน้ำมันที่เก็บกู้ได้
- การทำความสะอาดพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจนหมดจด ด้วยวิธีทางกลและ/หรือสารเคมี ซึ่งบางวิธีอาจได้รับหรือไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายของแต่ละพื้นที่


เทคนิคการเก็บกู้น้ำมันนอกชายฝั่ง
ขั้นตอนการเก็บกู้น้ำมันรั่วไหลนอกชายฝั่งโดยทั่วไป ประกอบด้วยการกักคราบน้ำมัน การเก็บกู้ด้วยเครื่องจักร และการลำเลียงน้ำมันกลับเข้าฝั่ง
อุปกรณ์ที่ใช้สรุปได้ดังนี้
- ทุ่นกักน้ำมันขนาดใหญ่ชนิดพองตัวเอง และทุ่นกักชนิดเติมลม ทั้งสองแบบกางและเก็บด้วยม้วนสายไฮดรอลิก
- เครื่องเก็บน้ำมัน (skimmer) สำหรับเก็บน้ำมันบนผิวน้ำ น้ำมันที่เก็บได้จะถูกสูบไปยังถังลอยน้ำ แล้วลากจูงเข้าท่าเพื่อพักไว้รอการกำจัดขั้นสุดท้าย
- ระบบเก็บกู้แบบเคลื่อนที่ MOS Sweeper คือเทคโนโลยีล่าสุดของ Markleen ออกแบบเป็นทุ่นหลายชุดเรียงแบบก้างปลา กางออกจากเรือเพียงลำเดียว ข้อได้เปรียบสำคัญคือกักและเก็บกู้น้ำมันได้พร้อมกันในขั้นตอนเดียว
- การรั่วไหลขนาดเล็กในทะเลสามารถเก็บกู้ได้ด้วยวัสดุดูดซับน้ำมันสำหรับงานทางทะเล


เทคนิคการเก็บกู้น้ำมันรั่วไหลบริเวณชายฝั่งและชายหาด
การทำความสะอาดน้ำมันรั่วไหลบริเวณชายฝั่งประกอบด้วยงานหลายส่วน เพราะคราบน้ำมันส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติสองแบบพร้อมกัน คือทั้งผืนน้ำทะเลและแนวชายฝั่ง ซึ่งมักรวมถึงชายหาดด้วย
เทคนิคการเก็บกู้และทำความสะอาดน้ำมันรั่วไหลอาจใช้อุปกรณ์ระดับมืออาชีพต่อไปนี้ บางส่วนหรือทั้งหมด
- การกักคราบน้ำมันด้วยทุ่นเติมลมขนาดกลาง หรือทุ่นชนิดพองตัวเอง เช่น Markleen Seamaster ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งของการรั่วไหล อาจเลือกใช้ทุ่นโฟมตันทรงกระบอก หรือทุ่นโฟมตันแบบแบน ได้เช่นกัน ส่วน MOS Sweeper ก็เหมาะกับการรั่วไหลลักษณะนี้ โดยอาศัยหลักอุทกพลศาสตร์ในการเก็บกู้น้ำมัน ตามที่กล่าวไว้ข้างต้น หากการรั่วไหลกระทบถึงชายหาด ควรใช้ทุ่นปิดกั้นชายหาด Markleen S Series เพื่อกักน้ำมันไว้ในเขตน้ำขึ้นน้ำลง จะเห็นได้ว่าตำแหน่งที่เกิดเหตุมีความสำคัญมากกว่าลักษณะของการรั่วไหล ดังนั้น เราสามารถให้คำแนะนำเรื่องชนิดทุ่นกักที่เหมาะสมที่สุดตามสภาพพื้นที่จริงได้
- การเก็บกู้น้ำมัน ทำได้ดีที่สุดด้วยเครื่องเก็บน้ำมัน MS 20 หรือเครื่องเก็บน้ำมัน MS 30 ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำมันที่ต้องเก็บกู้
- ขั้นตอนถัดจากการเก็บกู้คือการถ่ายน้ำมันไปยังถังพักบนฝั่ง เช่น Markleen EasyTank ถุงพักน้ำมันแบบยืดหยุ่นสำหรับลำเลียงน้ำมันที่เก็บกู้จากทะเล หรือ Markleen AutoTank ทางเลือกที่รวดเร็วและประหยัดสำหรับการพักเก็บน้ำมันชั่วคราว หากจุดเกิดเหตุอยู่ห่างจากฝั่งหลายไมล์ อาจจำเป็นต้องใช้ถุงลอยน้ำเพื่อลำเลียงน้ำมันเข้าฝั่ง
- เพื่อเสริมการใช้อุปกรณ์กักและเก็บกู้เชิงกล ยังสามารถใช้ทุ่นวัสดุดูดซับ เพื่อกักและดูดซับคราบน้ำมัน แล้วจึงส่งไปกำจัดเป็นของเสียต่อไป

เทคนิคการเก็บกู้น้ำมันรั่วไหลในเขตท่าเรือ
ความพร้อมรับมือน้ำมันรั่วไหล เป็นเรื่องสำคัญทั้งกับท่าจอดเรือขนาดเล็ก และท่าเรือขนาดใหญ่ที่มีเรือขนาดใหญ่เข้าออกหนาแน่น
เมื่อการรั่วไหลในเขตท่าเรือเป็นสิ่งที่เลี่ยงได้ยาก ไม่ว่าจะเป็นน้ำมันดิบหรือน้ำมันเชื้อเพลิงชนิดเบา อุปกรณ์ที่เลือกใช้จะขึ้นอยู่กับปริมาณ สรุปได้ดังนี้

- ในสภาพคลื่นลมแรง อาจต้องใช้อุปกรณ์ชุดเดียวกับที่ใช้กับการรั่วไหลบริเวณชายฝั่ง แต่โดยทั่วไปในสภาพน้ำนิ่งของท่าเรือ สามารถใช้ทุ่นกักโฟมตันขนาดกลางได้ ท่าเรือหลายแห่งรวมถึงท่าเรือเอกชน ติดตั้งทุ่นกักแบบถาวร เช่น Markleen P Series ไว้ล่วงหน้าเพื่อเตรียมพร้อมรับเหตุ
- สำหรับการเก็บกู้น้ำมันจากผิวน้ำในเขตท่าเรือ สามารถใช้เครื่องเก็บน้ำมันขนาดเล็ก เช่น Markleen MS 10 และ MS 20 Multiskimmer
- สำหรับการพักเก็บชั่วคราว จะใช้ถังบนฝั่ง เช่น Markleen EasyTank และ AutoTank เพื่อพักน้ำมันที่เก็บกู้ได้ ก่อนส่งไปกำจัดเป็นของเสียต่อไป
- และสำหรับน้ำมันและเชื้อเพลิงที่รั่วไหลในเขตท่าเรือ ยังสามารถใช้วัสดุดูดซับน้ำมันได้หลายรูปแบบ รวมถึงทุ่นวัสดุดูดซับแบบมีกระโปรง ซึ่งนิยมใช้กันมากในท่าจอดเรือ ตลอดจนทุ่นกักชนิดอื่น ๆ



เทคนิคการเก็บกู้น้ำมันรั่วไหลในแม่น้ำและทะเลสาบ
น้ำมันรั่วไหลไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในทะเลเท่านั้น แม่น้ำและทะเลสาบก็ได้รับผลกระทบจากเหตุลักษณะนี้ได้เช่นกัน แม้โดยทั่วไปจะมีขนาดเล็กกว่า
อุปกรณ์เก็บกู้และทำความสะอาดน้ำมันรั่วไหลที่ใช้ในแหล่งน้ำจืด สรุปได้ดังนี้
- ทุ่นกักขนาดเล็ก เช่น Markleen A Series โดยเฉพาะทุ่นกัก A 500
- เครื่องเก็บน้ำมันขนาดเล็ก เช่น Markleen เครื่องเก็บน้ำมัน MS 10
- ถังพักน้ำมันชั่วคราวบนฝั่ง
- โดยทั่วไปแนะนำอย่างยิ่งให้ใช้วัสดุดูดซับน้ำมันชนิดชอบน้ำมันและไม่ชอบน้ำ
เทคนิคการเก็บกู้น้ำมันรั่วไหลในภาคอุตสาหกรรม
ในภาคอุตสาหกรรมมีน้ำมันรั่วไหลขนาดเล็กเกิดขึ้นทุกวัน ทั้งภายในพื้นที่ของโรงงานเอง และบางครั้งลุกลามไปปนเปื้อนพื้นที่โดยรอบ อุปกรณ์เก็บกู้และทำความสะอาดน้ำมันที่ใช้ในภาคอุตสาหกรรม มีดังนี้
- ในโรงงานที่มีบ่อหรือถังน้ำ ซึ่งมีชั้นน้ำมันสะสมบนผิวน้ำเมื่อเวลาผ่านไป เครื่องเก็บน้ำมันขนาดเล็ก เช่น Markleen MS 10 ที่ขับด้วยลม เหมาะอย่างยิ่งสำหรับรักษาความสะอาดของถัง
- สำหรับการรั่วไหลบนพื้นและบนผิวน้ำในสภาพแวดล้อมอุตสาหกรรม มีวัสดุดูดซับสำหรับงานอุตสาหกรรมให้เลือกใช้หลากหลายรูปแบบ
- ในโรงไฟฟ้าพลังน้ำในพื้นที่ภูเขา การรั่วไหลมักถูกกักด้วยทุ่นกักและเครื่องเก็บน้ำมันขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ร่วมกับวัสดุดูดซับสำหรับงานอุตสาหกรรม


คำถามที่พบบ่อย
การรับมือระดับ Tier 1 โดยทั่วไปประกอบด้วย ทุ่นกักน้ำมัน เครื่องเก็บน้ำมัน (skimmer) ถังพักชั่วคราว วัสดุดูดซับ อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) และเรือสำหรับกางอุปกรณ์ สาธุ อินโนเวตีฟ สามารถจัดหาชุดอุปกรณ์ Tier 1 ได้ครบชุด
เครื่องแบบจาน (disc) เหมาะกับน้ำมันสำเร็จรูปและน้ำมันความหนืดต่ำ เครื่องแบบแปรง (brush) รองรับน้ำมันดิบหนักและน้ำมันที่ผ่านสภาพอากาศ ส่วนเครื่องแบบฝายล้น (weir) เหมาะที่สุดกับน้ำนิ่งที่มีชั้นน้ำมันหนา
สาธุ อินโนเวตีฟ มีสต๊อกอุปกรณ์ที่คลังในกรุงเทพฯ และสามารถจัดส่งอุปกรณ์ระดับ Tier 1 ถึงหน้างานในประเทศไทยได้ภายใน 4 ชั่วโมง
มี สาธุ อินโนเวตีฟ ให้เช่าชุดอุปกรณ์รับมือน้ำมันรั่วไหลแบบครบชุด สำหรับการฝึกซ้อมตามมาตรฐาน IOPC และ OPRC
มี สาธุ อินโนเวตีฟ จัดหลักสูตรฝึกอบรม OPRC ระดับ 1-3 ตามแนวทางของ IMO ทั้งที่หน้างานของลูกค้า และที่ศูนย์ฝึกอบรมของเราที่จังหวัดระยอง
