Trong một đám cháy bồn chứa hoặc cháy khu vực bể chứa hóa dầu, khoảng cách là yếu tố quyết định. Bức xạ nhiệt từ một bồn đang cháy có thể khiến việc tiếp cận bằng lăng phun cầm tay trở nên bất khả thi rất lâu trước khi đám cháy được kiểm soát. Súng phun chữa cháy điều khiển từ xa tồn tại để giải quyết đúng vấn đề đó: đưa lưu lượng lớn nước hoặc dung dịch bọt đến mục tiêu, trong khi người vận hành đứng ở nơi an toàn.
Bài viết này trình bày các thông số thực sự quyết định khi chọn súng phun cho nhà máy lọc dầu, kho xăng dầu và cảng, và những chỗ thường bị hiểu sai trong hồ sơ yêu cầu kỹ thuật.
Tầm phun: con số hay bị so sánh sai
Tầm phun ghi trong catalogue luôn gắn với một áp suất cụ thể tại đầu vào súng. Nếu hồ sơ yêu cầu kỹ thuật ghi “tầm phun tối thiểu 90 m” mà không ghi áp suất tương ứng, thì con số đó không kiểm chứng được — và các nhà thầu sẽ báo giá ở những áp suất khác nhau.
Ba điều cần ghi cùng nhau:
- Lưu lượng (lít/phút hoặc gpm)
- Áp suất tại đầu vào súng — và con số này phải là áp suất mạng nước thực tế cấp được, không phải áp suất mong muốn
- Tầm phun ở chính lưu lượng và áp suất đó, đo theo phương ngang hoặc ở góc nâng tối ưu — nêu rõ cách đo
Gió ngang và bức xạ nhiệt đối lưu sẽ làm giảm tầm phun hiệu dụng so với số liệu thử nghiệm. Một biên dự phòng hợp lý nên được tính vào giai đoạn thiết kế, chứ không phát hiện ra khi nghiệm thu.
Tia đặc và tia phun sương
Hầu hết súng phun công nghiệp cho phép điều chỉnh từ tia đặc sang tia phun sương. Hai chế độ phục vụ hai mục đích khác nhau:
- Tia đặc cho tầm xa tối đa, dùng để đưa nước hoặc bọt đến mục tiêu ở xa, hoặc để xuyên qua luồng nhiệt đối lưu.
- Tia phun sương cho diện phủ rộng và khả năng hấp thụ nhiệt tốt hơn trên một đơn vị thể tích nước, dùng để làm mát bồn lân cận hoặc tạo màn chắn nhiệt bảo vệ cho đội tiếp cận.
Với dung dịch bọt, chế độ phun ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lớp bọt hình thành trên mặt sản phẩm. Một tia đặc đập mạnh xuống mặt nhiên liệu có thể phá vỡ lớp bọt vừa tạo và cuốn nhiên liệu lên. Khi kịch bản là dập cháy bề mặt bồn, cách đưa bọt tiếp cận quan trọng ngang với lưu lượng bọt.
Điều khiển: tại chỗ, từ xa, hay tự động
| Kiểu điều khiển | Phù hợp khi | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Cơ khí tại chỗ (tay quay) | Súng di động, vị trí ngoài vùng bức xạ nhiệt | Cần người đứng tại súng trong suốt thời gian phun |
| Điều khiển từ xa có dây | Súng cố định trên giá, có tuyến cáp bảo vệ được | Tuyến cáp phải chịu được nhiệt và phải nằm ngoài vùng ảnh hưởng |
| Điều khiển không dây | Súng di động, cần đổi vị trí người vận hành nhanh | Nguồn pin, vùng phủ sóng, thủ tục ghép nối lại khi mất kết nối |
| Tích hợp hệ thống điều khiển cháy | Bảo vệ cố định cho khu vực xác định trước | Phải xác định rõ điều kiện kích hoạt và quyền can thiệp thủ công |
Với khu vực phân loại nguy hiểm cháy nổ, mọi bộ phận có điện đều kéo theo yêu cầu phòng nổ và hồ sơ chứng nhận tương ứng. Một súng phun vận hành hoàn toàn bằng thủy lực hoặc bằng cơ khí loại bỏ yêu cầu đó — đây là lý do thường gặp khiến các giải pháp không dùng điện được ưu tiên cho gói thiết bị di động triển khai vào khu vực bồn chứa.
Súng cố định hay súng di động
Súng cố định lắp trên giá đỡ hoặc trên tháp bảo vệ một khu vực đã biết, luôn sẵn sàng, và không cần thời gian triển khai. Nhược điểm là vị trí cố định: nếu đám cháy xảy ra ngoài vùng phủ, súng đó không giúp được gì.
Súng di động lắp trên rơ-moóc đưa lưu lượng lớn đến bất kỳ đâu trong cơ sở, nhưng cần thời gian kéo đến, định vị, trải ống và tạo áp. Cách bố trí giảm được số đường ống mềm phải trải sẽ rút ngắn trực tiếp thời gian đó — chủ đề được trình bày trong bài về gói chữa cháy bọt di động và bố trí cấp trực tiếp.
Phần lớn cơ sở lớn cần cả hai: cố định cho các điểm rủi ro đã xác định, di động cho phần còn lại.
Phản lực: hạng mục hay bị bỏ quên
Một súng phun ở lưu lượng lớn tạo ra phản lực đáng kể. Với súng cố định, lực này truyền vào kết cấu giá đỡ và móng. Với súng trên rơ-moóc, nó truyền vào khung và hệ chân chống.
Hồ sơ yêu cầu kỹ thuật nên nêu rõ phản lực tính toán ở lưu lượng và áp suất tối đa, và yêu cầu nhà thầu chứng minh kết cấu đỡ chịu được — kể cả ở góc phun bất lợi nhất. Đây là hạng mục dễ bị bỏ sót khi súng và giá đỡ do hai bên khác nhau cung cấp.
Danh mục kiểm tra khi lập yêu cầu kỹ thuật
- Lưu lượng, áp suất tại đầu vào và tầm phun — ghi cùng nhau, ở cùng một điều kiện
- Áp suất thực tế mà mạng nước chữa cháy cấp được tại vị trí xa nhất
- Chế độ tia đặc và tia phun sương, cùng góc phun điều chỉnh được
- Kiểu điều khiển, và yêu cầu phòng nổ tương ứng với phân vùng nguy hiểm
- Vật liệu và lớp phủ phù hợp với môi trường ven biển nếu áp dụng
- Phản lực tính toán và yêu cầu đối với kết cấu đỡ
- Tương thích với loại bọt sẽ dùng
- Phụ tùng thay thế và thời gian cung ứng
Tài liệu kỹ thuật đầy đủ hơn
Chủ đề này được trình bày chi tiết hơn trong các tài liệu kỹ thuật của SATU Innovative bằng tiếng Anh và tiếng Thái:
- FireDos proportioners and monitors — tiếng Anh
- FireDos ระบบผสมโฟมและปืนฉีดน้ำ — tiếng Thái
Gửi câu hỏi kỹ thuật
SATU Innovative là công ty kỹ thuật về phòng cháy chữa cháy, phát hiện cháy và khí, và ứng phó sự cố tràn dầu, có kinh nghiệm thiết kế, chạy thử và kiểm tra định kỳ hệ thống chữa cháy bằng bọt cho nhà máy lọc hóa dầu, kho xăng dầu và cảng.
Nếu bạn có câu hỏi kỹ thuật — về lựa chọn cấu hình, dải lưu lượng, áp suất yêu cầu, tương thích với loại bọt đang dùng, hay cách xây dựng quy trình kiểm tra — hãy gửi câu hỏi cho chúng tôi. Chúng tôi trả lời bằng đánh giá kỹ thuật kèm theo các giả thiết đã sử dụng, để bạn kiểm chứng lại được.